Khi tư vấn cho các gia đình có con đang ở tuổi dậy thì, đội ngũ chúng tôi thường nghe đi nghe lại một lời than: con mới ngồi học chưa được bao lâu đã kêu mỏi lưng. Có bé còn nghiêng hẳn người sang một bên mà chính con cũng không để ý. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy góc học cần được xem lại, và việc chọn ghế vì thế không nên làm qua loa.
Giai đoạn này cột sống phát triển rất nhanh. Nếu trẻ duy trì tư thế sai suốt nhiều giờ liên tục, nguy cơ cong vẹo sẽ tăng dần theo thời gian. Con dành phần lớn buổi tối cho bài tập và sách vở, nên chiếc ghế gần như là vật dụng con tiếp xúc nhiều nhất trong ngày. Bạn có thể hình dung, một chiếc ghế không phù hợp giống như đôi giày chật được mang mỗi ngày: lúc đầu chỉ khó chịu, về sau thành đau nhức thật sự.
Con ngồi sai tư thế nhiều giờ mỗi ngày mà phụ huynh ít để ý
Nhiều gia đình vẫn dùng ghế học truyền thống, thường là ghế nhựa hoặc ghế gỗ cố định. Loại ghế này có một hạn chế khá rõ: không điều chỉnh được độ cao hay độ nghiêng của tựa lưng. Trong khi đó, chiều cao của trẻ ở tuổi dậy thì thay đổi theo từng tháng. Một chiếc ghế vừa vặn hôm nay có thể đã thấp hơn mức cần thiết chỉ sau vài mùa.
Hệ quả là con phải cúi gằm mặt để viết, hoặc nhướn vai khi bàn quá cao. Cả hai đều dẫn đến gù lưng và mỏi vai. Tình trạng này khá phổ biến nhưng thường chỉ được phát hiện khi con đã đau nhức rõ rệt. Theo kinh nghiệm của đội ngũ, đầu tư một chiếc ghế phù hợp ở giai đoạn này không phải chuyện xa xỉ, mà là nhu cầu thiết yếu cho sự phát triển thể chất của con.
Ghế công thái học khác gì ghế học truyền thống
Công thái học (ergonomics) nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng nói đơn giản là thiết kế đồ vật sao cho khớp với cơ thể người dùng nhất. Với ghế học, điều đó nghĩa là chiếc ghế phải nâng đỡ đúng các điểm tựa tự nhiên của cơ thể khi ngồi lâu.
Khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng điều chỉnh. Ghế công thái học thường có trụ nâng hạ để chân con chạm đất và đầu gối tạo góc vuông. Tựa lưng chỉnh được độ nghiêng và độ cao để ôm sát đường cong cột sống, nhất là vùng thắt lưng. Một số dòng còn có tựa đầu, giúp giảm mỏi cổ khi con đọc sách hay nhìn màn hình. Ghế truyền thống không làm được những điều này, chỉ có một tấm tựa phẳng cố định. Ngồi lâu trên mặt phẳng như vậy, cột sống thiếu điểm tựa và dần hình thành thói quen ngồi sai.
Đội ngũ chúng tôi từng gặp một học sinh lớp 8 ngồi học cả buổi chiều trên ghế gỗ, đến tối đã kêu đau vai gáy. Sau khi đổi sang ghế có điểm tựa thắt lưng, tình trạng giảm rõ rệt chỉ trong vài tuần. Ghế không chữa được bệnh, nhưng giúp cơ thể con giữ tư thế tự nhiên và thoải mái hơn. Nếu bạn đang phân vân cách bố trí cả góc học cho gọn gàng, bạn có thể tham khảo kinh nghiệm bố trí không gian sinh hoạt để góc học luôn ngăn nắp và thông thoáng.
Những điểm cần cân nhắc khi chọn ghế cho con
Chọn ghế cho con không chỉ là chuyện ngồi cho đúng. Nó gắn với cả góc học tập và thói quen sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Dưới đây là vài điều đội ngũ chúng tôi đúc kết sau nhiều lần tư vấn cho các gia đình khác nhau.
Ưu tiên ghế điều chỉnh dễ, không cần dụng cụ phức tạp
Trẻ dậy thì lớn rất nhanh, có bé chỉ trong một năm đã cao thêm vài centimet. Nếu mỗi lần chỉnh ghế phải lôi cờ lê, vặn ốc, cha mẹ rất dễ ngại và bỏ qua. Vì vậy, chúng tôi thường khuyên chọn loại ghế nâng hạ bằng khí nén hoặc tay xoay, thao tác chỉ mất vài giây.
Hãy để con tự làm quen với việc chỉnh ghế cho vừa với mình. Khi con tự tìm được độ cao phù hợp, con sẽ chủ động hơn trong việc giữ tư thế ngồi của chính mình, và đó là thói quen rất đáng để hình thành từ sớm.
Chọn chất liệu bọc thoáng khí, dễ vệ sinh
Trẻ hiếu động và dễ đổ mồ hôi, nhất là ở lưng khi ngồi học căng thẳng. Ghế bọc da hoặc chất liệu bí khí khiến con khó chịu, thậm chí dễ bị rôm sảy. Chúng tôi hay gợi ý vải lưới vì không khí lưu thông tốt hơn hẳn.
Vệ sinh cũng quan trọng không kém. Con có thể làm đổ nước hay rơi vụn bánh kẹo lên ghế, nên lớp bọc cần lau chùi dễ, tốt nhất là tháo giặt được. Những chiếc ghế nỉ cao cấp nhìn rất sang nhưng khó xử lý khi dính bẩn, vì vậy bạn nên cân nhắc giữa thẩm mỹ và tính thực dụng.
Lời khuyên khi đầu tư ghế công thái học cho con
Đầu tư một chiếc ghế tốt là việc nên làm, nhưng chọn đúng mới là phần khó. Những kinh nghiệm dưới đây có thể giúp bạn tránh vài sai lầm thường gặp.
Cho con ngồi thử trực tiếp trước khi mua
Mỗi đứa trẻ có vóc dáng khác nhau, có bé cao, có bé thấp, có bé gầy hoặc đẫy đà. Ảnh chụp thì đẹp, nhưng chỉ khi ngồi thử mới biết ghế có vừa hay không. Hãy đưa con đến cửa hàng và để con tự cảm nhận: lưng có được nâng đỡ không, chân có chạm đất thoải mái không, tay đặt lên bàn có đúng tư thế không.
Nếu con thấy dễ chịu và thích chiếc ghế, đó thường là lựa chọn tốt. Việc cho con tham gia quyết định cũng giúp con thấy mình được tôn trọng và có trách nhiệm hơn với góc học của mình.
Điều chỉnh cả bàn học để có tư thế ngồi đúng chuẩn
Ghế chỉ là một nửa câu chuyện. Ghế tốt mà bàn quá thấp hoặc quá cao thì vẫn vô ích. Khi ngồi đúng, mắt cách mặt bàn khoảng 40–50 cm, khuỷu tay gập thành góc vuông khi đặt lên bàn. Bàn thấp khiến con còng lưng, bàn cao khiến con nhướn vai.
Lý tưởng nhất là có bộ bàn ghế cùng điều chỉnh độ cao. Hiện nay có nhiều mẫu bàn học chống gù, chống cận có thể thay đổi chiều cao linh hoạt. Nếu chưa thể thay cả bộ, bạn có thể dùng miếng kê chân để tạm thời căn chỉnh. Quan trọng là thường xuyên quan sát và điều chỉnh mỗi khi thấy con ngồi sai.
Chọn ghế cho con tuổi dậy thì không quá khó, nhưng cần tìm hiểu và kiên nhẫn. Đừng ngại đưa con đi thử ghế, cũng đừng tiếc khoản chi phí hợp lý cho sức khỏe của con. Một tư thế ngồi đúng không chỉ giúp con học tốt hơn mà còn bảo vệ cột sống, nền tảng nâng đỡ cơ thể con suốt cuộc đời. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm các giải pháp hỗ trợ học tập số song song với không gian học, hãy tham khảo thêm tại đây.