Vì sao thiết kế website đa ngôn ngữ khó làm SEO hơn bạn nghĩ
Gần đây, một khách hàng của chúng tôi mở rộng website sang tiếng Anh và tiếng Nhật, bên cạnh bản tiếng Việt đã có sẵn. Nội dung được dịch khá kỹ, mở trên trình duyệt trông rất ổn. Thế nhưng sau ba tháng, lượng truy cập vào bản tiếng Anh gần như bằng không. Google vẫn chỉ hiển thị bản tiếng Việt cho người dùng ở Mỹ.
Khi đội ngũ bên mình rà lại toàn bộ cấu trúc, vấn đề mới lộ ra. Một website đa ngôn ngữ hoạt động tốt hay không phụ thuộc phần kỹ thuật phía sau. Câu chữ chỉ là lớp bề mặt mà người dùng nhìn thấy, còn công cụ tìm kiếm đọc những thứ khác.
Nhiều người nghĩ làm website ba ngôn ngữ chỉ khó gấp ba lần website một ngôn ngữ. Thực tế, độ phức tạp tăng nhanh hơn thế nhiều. Google phải hiểu cùng lúc ba điều: trang nào dành cho đối tượng nào, nhắm đến khu vực nào và dùng ngôn ngữ gì. Chỉ cần một mắt xích sai, mạng lưới liên kết giữa các phiên bản sẽ rối lên và rất khó gỡ.
Chúng tôi đã gặp không ít website mà các phiên bản ngôn ngữ không được lập chỉ mục đúng. Có trang tiếng Anh bị Google coi là bản trùng với tiếng Việt rồi loại bớt khỏi kết quả tìm kiếm. Có trang đã dịch xong nhưng gần như chưa được Google biết đến, vì không ai khai báo rõ vị trí của nó trong cấu trúc site.
Nguyên nhân thường không nằm ở đội dịch thuật. Đa số đơn vị lập trình chú trọng giao diện đẹp nhưng ít để ý đến hreflang hay cấu trúc URL đa ngôn ngữ. Họ xem việc thêm một ngôn ngữ như thêm một trang con. Trên thực tế, mỗi ngôn ngữ là một hệ thống song song, và hệ thống đó cần được khai báo rõ ràng từ đầu.
Có lần bên mình tiếp nhận một site đã thuê đơn vị chỉ chuyên dịch thuật với giá rất thấp. Bản dịch đọc mượt, câu chữ tự nhiên. Nhưng phần kỹ thuật gần như bị bỏ trống. Nội dung tồn tại trên website nhưng gần như vô hình với Google. Tiết kiệm được chi phí ban đầu, cái giá phải trả là bỏ lỡ lượng truy cập từ thị trường mới.
Hai lỗi SEO kỹ thuật lặp lại nhiều nhất
Trong số các lỗi chúng tôi từng xử lý, có hai lỗi xuất hiện thường xuyên nhất. Cả hai đều diễn ra âm thầm và hiếm khi có cảnh báo rõ trên giao diện quản trị, nên dễ bị bỏ qua. Thường phải đến khi traffic tụt mạnh, đội ngũ mới bắt đầu đi tìm nguyên nhân.
Lỗi đầu tiên là thiếu hoặc khai báo sai thẻ hreflang. Đây là một dòng mã nằm trong phần đầu trang, người đọc không bao giờ nhìn thấy khi lướt web. Nhưng nó hoạt động như tấm biển chỉ đường, cho Google biết trang nào dành cho người Việt và trang nào dành cho người Mỹ dùng tiếng Anh. Không có tấm biển này, Google phải tự đoán, và máy thường đoán sai nhiều hơn đúng.
Hậu quả khá dễ thấy. Người dùng ở Mỹ tìm bằng tiếng Anh nhưng vẫn nhận về bản tiếng Việt. Họ bấm vào, thấy toàn chữ lạ rồi thoát ngay. Tỷ lệ thoát trang tăng, và thứ hạng của bản tiếng Anh cũng khó cải thiện.
Chúng tôi từng gặp trường hợp ghi mã ngôn ngữ sai, ví dụ dùng “vn” thay vì “vi” cho tiếng Việt. Có site còn trỏ hreflang tiếng Anh về đúng URL tiếng Việt do sao chép nhầm khi viết mã. Sai sót nhỏ như vậy nhìn qua tưởng vô hại, nhưng Google đọc đúng theo những gì được khai báo và sẽ không tự sửa giúp.
Lỗi thứ hai là nội dung trùng lặp giữa các phiên bản ngôn ngữ mà không được xử lý đúng. Tình huống hay gặp nhất là website tiếng Anh phục vụ cả thị trường Mỹ lẫn Anh. Hai phiên bản gần như giống hệt nhau, chỉ khác vài chữ như “color” và “colour”. Google thấy hai trang trùng khớp nên tự chọn một bản làm chính, bản còn lại bị loại khỏi kết quả. Nếu không chỉ định rõ, bản bị loại có thể chính là bản doanh nghiệp cần nhất.
Hiện nhiều đội kỹ thuật đã bắt đầu dùng công cụ AI tự động rà soát lỗi SEO kỹ thuật ngay trong hệ thống quản trị nội dung. Cách này giúp phát hiện sớm lỗi hreflang hay nội dung trùng lặp, thay vì chờ đến lúc traffic sụt giảm rồi mới đi tìm nguyên nhân.
Cách khắc phục và giữ website đa ngôn ngữ ổn định
Tìm ra lỗi mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là sửa đúng cách và giữ được kết quả khi website liên tục thêm trang mới.
Việc đầu tiên đội ngũ bên mình thường làm là cấu hình đúng thẻ hreflang cho từng phiên bản. Mỗi trang cần khai báo ba phần. Thứ nhất, chính trang đó thuộc ngôn ngữ nào. Thứ hai, các bản dịch tương ứng nằm ở URL nào. Thứ ba, một bản mặc định gọi là x-default, dành cho người dùng không khớp với ngôn ngữ nào đã khai báo. Có vài lưu ý nhỏ nhưng quyết định kết quả:
- Mỗi trang phải tự khai báo chính nó, không chỉ khai báo các bản còn lại.
- Mã ngôn ngữ và mã vùng phải đúng chuẩn, ví dụ “vi” cho tiếng Việt và “en-us” cho tiếng Anh tại Mỹ.
- Sau khi cập nhật, nên kiểm tra lại bằng công cụ đọc mã nguồn, đừng chỉ tin vào cảm giác rằng “chắc là đúng rồi”.
Việc thứ hai ít được chú ý hơn nhưng ảnh hưởng lâu dài không kém, đó là cấu trúc URL phải rõ ràng và dễ phân biệt giữa các ngôn ngữ. Có ba cách phổ biến. Cách thứ nhất là dùng thư mục con, như domain.com/en/. Cách thứ hai là dùng tên miền phụ, như en.domain.com. Cách thứ ba là dùng tên miền riêng theo quốc gia, ví dụ domain.co.uk. Với phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ, chúng tôi thường khuyên chọn thư mục con, vì chi phí duy trì thấp hơn nhiều so với quản lý nhiều tên miền, và sức mạnh SEO được gom về một domain thay vì bị chia nhỏ.
Một điểm hay bị bỏ qua là đường dẫn nên giữ được logic giữa các ngôn ngữ. Nếu bản tiếng Việt là domain.com/dich-vu/thiet-ke-web/, bản tiếng Anh nên là domain.com/en/services/web-design/. Không nên dịch tiêu đề nhưng giữ nguyên đường dẫn tiếng Việt, vì người dùng khó đoán nội dung và Google cũng khó nhận ra hai bản tương ứng với nhau.
Bên mình còn có thói quen rà soát hreflang định kỳ thay vì làm một lần rồi quên. Website càng nhiều trang thì sai sót càng dễ lọt qua kiểm tra thủ công. Với site có vài trăm trang trở lên, chúng tôi thường chạy công cụ quét tự động theo lịch hàng tuần hoặc hàng tháng, để trang mới quên khai báo được phát hiện sớm, trước khi kịp ảnh hưởng đến lượng truy cập. Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về thiết kế website, đây là mảng đáng đầu tư ngay từ đầu.
Đầu tư đúng kỹ thuật ngay từ đầu
Quay lại với khách hàng ở đầu bài. Sau khi đội ngũ sửa lại hreflang và tách rõ phần nội dung trùng lặp, lượng truy cập bản tiếng Anh dần hồi phục sau khoảng sáu tuần. Không có phép màu nào ở đây, Google cuối cùng đã hiểu đúng trang nào dành cho ai.
Nếu bạn đang cân nhắc mở rộng thêm ngôn ngữ, hãy đầu tư đúng kỹ thuật ngay từ đầu thay vì chờ sửa lỗi khi traffic đã sụt. Bạn cũng có thể tham khảo đơn vị thiết kế website bán hàng chuẩn SEO nếu đang tìm đối tác phù hợp. Đội ngũ chúng tôi luôn sẵn lòng chia sẻ thêm kinh nghiệm thực tế với bạn.